Cuma, Temmuz 31, 2020

TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Hasta Hakları Ana Statüsü

11. madde: Gereksiz ağrı/acı ve Sıkıntıdan Sakınma Hakkı
Her birey hastalığının her aşamasında, mümkün olduğu ölçüde acı ve sıkıntıdan korunma hakkına sahiptir. Sağlık Hizmetleri, bu amaçla hastanın tedavisinin kolay ve rahat geçmesi için gerekli tedbirleri almalıdır.

Akut ve kronik ağrıda ilaçlar ve girişimsel yöntemler sıklıkla kullanılmaktadır. Ağrı kesicinin dozu kişiye özgüdür. Aynı hastalıkta dahi kullanılan ilaç dozu her hasta için farklı olabilmektedir. Yeni başlayan kas-iskelet sistemi ağrılarında basit ağrı kesiciler yeterli olabileceği gibi, kanser ağrılarında çoğu zaman opioid (morfin türevi) ilaçlar kullanılmaktadır. İlaç tedavisiyle kontrol edilemeyen, yan etkilerin geliştiği veya çoklu ilaç kullanımlarının istenmediği ağrılı durumlarda girişimsel işlemler uygulanmaktadır.
Uygun zamanlama ile doku bütünlükleri bozulmadan yapılabilecek sinir blokajları ile ağrı kesici ihtiyacı azaltılabilmekte, hastanın yaşam kalitesi arttırılabilmektedir. Görüntüleme eşliğinde yapılan bu işlemler deneyimli ağrı hekimleri tarafından uygulandığında etkili sonuçlar alınabilmektedir. Her hastada tedavi aynı etkiyi göstermediği için ağrı tedavisi kişiye özel olmalıdır. Girişimsel işlemin hangi hastaya, ne zaman yapılması gerekliliği, ancak ağrı uzmanlık eğitimi almış hekimlerin verebileceği kararlardır.
Ağrı tedavisi için size bu işlemleri uygulamak isteyen doktorunuza Algoloji-Ağrı uzmanı olup olmadığını sorgulamak en doğal hakkınızdır. Bu tür girişimler Ağrı uzmanları tarafından yapılmalıdır.

Girişimsel İşlemler

Bu sayfa da sizlere ağrı kliniklerinde sıkça uygulanan girişimsel uygulamalardan birkaçı ana hatları ile kısaca bahsedilecektir. Kişiye özel sorularınızın cevaplarını Ağrı uzmanınızdan öğrenebilirsiniz.

Baş Ağrıları

Migren, küme baş ağrısı gibi kronik baş ağrılarının yanı sıra, trigeminal nevralji gibi çok şiddetli ağrılarda uygulanan sinir blokajı yöntemleri mevcuttur. Kafa içine girişimin gerektiği bu yöntemler deneyimli hekimler tarafından uygulanmalıdır.

Küme baş ağrısında uygulanan, görüntüleme eşliğinde iğne ile sfenopalatin gangliyona radyofrekans uygulaması, Kronik baş ağrılarında uygulanan, başın arka kısmındaki Oksipital Major ve Minör sinir sinirlere lokal anestezi veya radyofrekans uygulaması, Trigeminal Nevraljide Trigeminal sinirin kafa içinden köken aldığı yere görüntüleme eşliğinde iğne ile girilerek Gasser gangliyon blokajı- radyofrekans uygulaması bu yöntemlerin bazılarıdır. Gasser Ganglion blokajı başarı şansı yüksektir. En riskli uygulamalardan biri olan bu işlemi veya diğer tüm girişimleri size öneren hekiminizin Algoloji- Ağrı Uzmanı olup olmadığını mutlak sorgulamalısınız.

Boyun ağrıları

Boyun fıtığı kaynaklı ağrılarda, görüntüleme altında ağrılı bölgeye iğne ile girilerek gerekli ilaç uygulaması yapılır. Servikal epidural blok olarak adlandırılan bu işlem ile görüntüleme eşliğinde sıkışan sinirin etrafında epidural boşluğa steroid uygulanır ve fıtığın oluşturduğu ödemin azaltılarak ağrının azaltılması sağlanır. Günübirlik uygulanabilen işlem 15-20 dakika sürmektedir. Deneyimli hekimler tarafından uygulandığında etkili bir yöntemdir.
Servikal faset/median dal bloğu boyun ve omuz ağrılarının bazılarında uygulanan omurgaları birbirine bağlayan eklemlerin veya duyusunu alan sinirlerin bloke edilmesi işlemidir.

Omuz Ağrıları

Omuz ağrılarında, Ultrason veya skopi eşliğinde iğne ile eklem aralığına veya omuzun duyusunu alan sinirin etrafına ilaç uygulaması yapılır. Omuz eklemi problemlerinde eklem aralığına ve boşluklara lokal anestezik ve steroid uygulanmasına Üçlü omuz bloğu denir. Görüntüleme eşliğinde başarı oranı yüksek girişimlerdendir. Omuzun büyük bölümünün duyusunu alan Supraskapuler sinirin ultrason veya skopi eşliğinde blokajı/radyofrekans uygulaması işlemi ise Supraskapuler sinir blokajı / radyofrekansıdır.

Zona Ağrısı

Zona, suçiçeği hastalığına neden olan “Varicella zoster” adlı virüsün meydana getirdiği sinir iltihabıdır. Belirli bir bölgede ağrı, karıncalanma, yanma ve kaşıntı gibi belirtilerle ortaya çıkar.
Zona ağrısını geçirmek amacıyla çeşitli ilaç tedavileri ve bulunmaktadır. Tutulan bölgeye göre değişen sinir blokları girişimsel tedavide kullanılır. Daha çok göğüs bölgesinde oluşan döküntülerin tedavisinde İnterkostal Sinir bloğu denilen kaburgaların altında seyreden sinirin ultrason/skopi eşliğinde blokajı metodlardan birisidir. Torakal Epidural Blokaj ise Zona ağrısında veya torakal fıtık kaynaklı ağrılarda görüntüleme eşliğinde epidural bölgeye lokal anestezik ve steroid uygulanması işlemidir.

Bel Ağrıları

Bel fıtığına bağlı ağrılarda iğne ile yapılan tedaviler bel ağrısı için çeşitli ilaçlar kullanmış, fayda görmemiş, fizik tedavi yöntemleriyle düzelme sağlanamamış, cerrahi müdahale gerektirmeyen hastalara uygulanır. Bu enjeksiyonlar ağrının ortadan kaldırılması için uygulanmakta hem debirlikte ağrı kaynağını ortaya çıkarmak için de yararlıdır.
Lomber epidural enjeksiyon, omurilikten çıkan sinirlerin hemen yakınına (transforaminal), veya kuyruk sokumundan epidural boşluğa (kaudal) ilaç uygulamasıdır. Fıtığın ve çevresindeki ödemin oluşturduğu ağrılarda orta vadede kontrol sağlanır. Faset/median dal blokajları bel omurlarını birbirine bağlayan, yanlara dönme ve öne arkaya eğilme hareketlerinin kontrolünü sağlayan eklemlerin ve duyusunu alan sinirlerin blokajı işlemidir. Bel ve kalça eklemlerinin dejenerasyonu ile gelişen ağrılarda yine iğne ile ilaç uygulaması yapılabilmektedir. Sakroiliak eklem blokajı bunlara örnek olarak verilebilir. Vücudun en büyük siniri olan siyatik sinirin kalçadaki kaslar arasında sıkışması sonucu gelişen siyataljinin tedavisi amacı ile ultrason veya skopi eşliğinde uygulanan Priformis blokajı tedavide sık kullanılan girişimlerdendir.
İleri Yöntemler: Epiduroskopi, intradiskal girişimler, vertebroplasti, spinal kord stimülasyonu (omurilik pili) gibi ileri yöntemler tedaviye dirençli ağrılarda iler merkezlerde, deneyimli hekimler tarafından uygulanabilen işlemlerdir

Kanser Ağrıları

Kanser ağrısı hastanın yaşam kalitesini düşüren ciddi bir sorundur. Kanser ağrılarının giderilmesi hastalarımızın moralini, genel vücut direncini yükseltmekte ayrıca hastanın kanser tedavisine uyumunu artırmaktadır.
Kanser ağrısının tedavisinde Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği basamak tedavisi prensipleri uygulanmaktadır. Buna göre ağız yolu ile alınan ağrı kesici ve ağrı düzenleyici ilaçlar yetersiz olduğunda damar yolu ile uygulamalar, yetersiz olursa belden kateterle lokal anestezik ve opioid uygulanması (Epidural, spinal port implantasyonu), bu yöntem de yetersiz olursa nörolitik sinir blokları, nöromodülasyon ve nöroablasyon gibi invaziv girişimsel yöntemler kullanılır. Bazı durumlarda bu sıralamaya dikkat edilmeden gerekli girişimsel yöntemler hastanın vücut yapısı bozulmadan önce deneyimli hekimler tarafından uygulanabilir. Kanser ağrısının kaynağına ve yerine göre görüntüleme metodları kullanılarak yukarda bahsedilen uygulamalardan faydalanılır. Çok kısa şekilde; pankreas kanserinde Splanknik Blok, mide, karaciğer, safra kesesi ve barsak kanserlerinde Çölyak Pleksus Bloğu ameliyathane şartlarında sırt-belden iğne ile girilerek omur yanındaki sinirlerin tahribatı işlemidir. Aynı şartlarla pelvik bölge kaynaklı kanser ağrılarında Superior Hipogastrik Pleksus Bloğu,kuyruk sokumu ağrılarında (koksidinya) iğne ile eklem arasından girilerekİ mpar Gangliyon Blokajı yapılabilmektedir.

Hazırlayan: Uz. Dr. Mesut Bakır